Założenia programowe

Nauka jest jednym z najistotniejszych kulturotwórczych , cywilizacyjnych i ekonomicznych czynników postępu w nowoczesnym świecie i zagrożenia dla jej rozwoju są, w długim okresie czasu , równoznaczne z zagrożeniem dla bytu narodowego.

Rozwojowi nauki towarzyszyć musi troska o wysoką formę powszechnej edukacji prowadzącej zgodnie z ambicjami Unii Europejskiej do tworzenia społeczeństwa opartego na wiedzy.

Szczególnie niebezpieczną formą niedoceniania nauki stanowi niezrozumienie faktu, że w XXI wieku nauka stanowi nieodzowną podstawę ekonomicznego rozwoju kraju jako źródła innowacji technologicznych stanowiących warunek rozwoju nowoczesnej konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy.

Niedocenianie roli nauki w postaci badań i rozwoju prowadzi do spowolnienia wzrostu gospodarczego i uzależnienia od państw wyżej rozwiniętych traktujących Polskę jako teren ekspansji dla własnych rozwiązań technologicznych.

Polska wśród krajów rozwijających się znajduje się na najniższym poziomie nakładów na badania i rozwój i apele Unii Europejskiej do państw członkowskich podkreślające konieczność znacznego zwiększenia tych nakładów dla utrzymania konkurencyjności gospodarki europejskiej nie znajdują w Polsce żadnego oddźwięku.

Mimo wszystkich trudności, dzięki długiej tradycji nauki polskiej, przeniesiona została przez okres minionych dekad wizja naszego państwa silnego wiedzą i postępem – w jak najszerszym humanistycznym i ogólnoludzkim rozumieniu tego słowa. Narody zjednoczonej Europy dążą do takiej wizji. Polska w procesie odnajdywania w Europie swojego miejsca nie musi sięgać wyłącznie po obce wzory.

Istnieją jednak poważne zagrożenia, które wyrażają się przede wszystkim:

•  Brakiem społecznej świadomości znaczenia nauki dla cywilizacyjnego, kulturowego i ekonomicznego rozwoju kraju wyrażającym się m.in. akceptacją dramatycznie niskiego poziomu nakładów na badania i rozwój przez parlament, samorządy i władze.

•  Niskim poziomem finansowania badań i rozwoju przez przedsiębiorstwa przemysłowe, w tym małe i średnie, które nie doceniają ich znaczenia dla zwiększenia konkurencyjności gospodarki i tworzenia podobnie jak w krajach wysoko rozwiniętych Gospodarki Opartej na Wiedzy i zaniedbaniem tworzenia przez państwo motywacji i mechanizmów współpracy nauka-przemysł.

•  Brakiem polityki naukowej państwa powiązanej ze strategią rozwoju kraju i wizją Polski jako nowoczesnego rozwiniętego państwa.

Jak powiedział Profesor Michał Kleiber, Minister Nauki i Informatyzacji, w latach 2001-2004 potrzeby zwiększenia środków na finansowanie badań i rozwoju nie znajdują żadnego zrozumienia na Radzie Ministrów dlatego, że świadomości tych potrzeb nie ma w parlamencie gdyż brak jej jest w społeczeństwie, które ten parlament wybiera.

Zadaniem dla naszej generacji było przenieść przez najtrudniejszy okres to, co najwartościowsze w nauce: potencjał ludzki, zaangażowanie kadr naukowych, utrzymanie więzi z nauką światową i obecnie tak planować jej przyszły rozwój, aby sprzęgła się z rozwojem społecznym i gospodarczym w stopniu podobnym do tego, jaki obserwujemy w krajach wysokorozwiniętych.

Promocja nauki polskiej, w zamierzeniach twórców Fundacji powinna prowadzić do jak najszerszego uświadomienia społeczeństwu i organom władzy znaczenia nauki dla wszechstronnego rozwoju kraju w tym podniesienia poziomu życia i zdrowia oraz innych wartości istotnych dla przyszłości narodu.

Działalność ta obejmuje rozpowszechnianie w postaci opracowań i wydawnictw monograficznych, biuletynów informacyjnych i raportów umieszczanych w internecie itp., najważniejszych informacji o polityce światowej w zakresie badań i rozwoju, doświadczeń i programów Unii Europejskiej, krajów rozwijających się i krajów rozwiniętych i ich wpływem na rozwój gospodarki i wzrost dobrobytu.

Świadomość znaczenia nauki powinna być podstawą aktywnej polskiej polityki naukowej państwa zapewniającej jej rozwój na poziomie krajów rozwiniętych.

Polityka ta musi być oparta na świadomości, że maksymalne wykorzystanie roli nauki dla nowoczesności i konkurencyjności gospodarki opartej na wiedzy wymaga rozwoju różnych form doskonalenia mechanizmów współpracy nauka-przemysł, w tym ulg podatkowych pomocy w opracowaniu wdrożeń, rozwoju innowacji i podniesienia poziomu kadr wykonujących badania w przedsiębiorstwach przemysłowych, w tym stypendiów dla prac doktorskich realizowanych w przemyśle w porozumieniu z uczelnią itp.

Rozwój nauki na wysokim poziomie i wzrost społecznej świadomości jej znaczenia nie jest możliwy bez podniesienia poziomu powszechnej edukacji z wykorzystaniem różnych form nieustannego kształcenia w kierunku tworzenia społeczeństwa opartego na wiedzy zgodnie z polityką krajów rozwiniętych, a niezależnie od tego rozwoju kadr naukowych na najwyższym światowym poziomie.

Ponieważ osiągnięcia w zakresie badań i rozwoju są w dużym stopniu zależne od potencjału naukowego, wyrażającego się poziomem kadry naukowej oraz nowoczesności wyposażenia aparaturowego. Fundacja zgodnie z założeniem programowym, obok promocji nauki w podanym wyżej zakresie w ramach dostępnych środków będzie wspierać inicjatywy dotyczące wzrostu potencjału naukowego w postaci:

•  pomocy finansowej dla staży i stypendiów doktorskich i podoktorskich w wybitnych ośrodkach naukowych w kraju i za granicą, a także

•  uzupełnienia wyposażenia aparaturowego przez nowoczesne elementy podnoszące ich jakość.

Zestawienie dotychczasowych działań Fundacji w zakresie promocji nauki w postaci wydawnictw dotyczących badań i rozwoju podano w załączeniu.

Prócz tego Fundacja sponsoruje organizacje w kraju międzynarodowych organizacji konferencji naukowych i wspiera finansowanie stypendiów doktorskich.

Informacja o Fundacji umieszczona w Internecie.

Należy podkreślić, że istniejąca w Polsce Fundacja Na Rzecz Nauki Polskiej spełniająca niezwykle pożyteczną rolę, utworzona na bazie finansów pozostałych w KBN po zmianie systemu finansowania nauki przez wpłaty przedsiębiorstw przemysłowych w roku ......

Na konferencji „Nauka Polska w Świetle Integracji z Unią Europejską” zorganizowanej przez Fundację im. Wojciecha Świętosławskiego wspólnie z Polską Akademią Nauk prof. Maciej Grabski prezes Fundacji scharakteryzował liczne istniejące w świecie fundacje działające na rzecz nauki. Chociaż ich udział w finansowaniu badań i rozwoju w świecie wynosi zaledwie 1-2% ogółu środków przeznaczonych na ten cel z budżetu państwa i przez przedsiębiorstwa spełniają one bardzo ważną rolę, głównie przez ich punktowe działania umożliwiające wspieranie zespołów i indywidualnych badaczy niezależnie od biurokracji i długich procedur przyznawania projektów badawczych.

W dyskusji podkreślono ogromną wagę fundacji jako elementu, który dywersyfikuje i różnicuje sposoby finansowania badań w Polsce. W świecie, zwłaszcza w krajach anglosaskich w Niemczech i w krajach Europy Północnej istnieją liczne fundacje działające na rzecz nauki i zwiększenie tej formy finansowania badań i rozwoju w Polsce uznano za bardzo ważne.

Istniejące w świecie w krajach wysoko rozwiniętych fundacje oparte są z reguły o kapitał prywatny i głównie ustanawiane przez wielkie przedsiębiorstwa przemysłowe co w Polsce dotąd nie jest możliwe. Jako, że formalnie Fundacja nie może podejmować działań przynoszących zyski i obok środków fundatora może liczyć jedynie na sponsorowanie jej działalności przez przemysł z tym, że środki te są kierowane wyłącznie na działalność fundacji, gdyż zgodnie ze statutem fundacji członkowie Zarządu i Rady Fundacji nie mogą pobierać żadnych wynagrodzeń z tytułu swoich funkcji.

 

Fundacja im. Wojciecha Świętosławskiego na rzecz Wspierania Nauki i Rozwoju Potencjału Naukowego w Polsce zwraca się do polskiego przemysłu, instytucji i osób fizycznych o wspomaganie działalności Fundacji w wymienionych zakresach, przez dokonywanie wpłat na konto Fundacji z ewentualnym zaznaczeniem postulatu pierwszeństwa ich wykorzystania na:

1). działalność wydawniczą zmierzającą do podniesienia świadomości znaczenia nauki dla rozwoju kraju,

2) działalność zmierzającą do podniesienia poziomu kadr naukowych poprzez pomoc w finansowaniu stażów w wybitnych ośrodkach naukowych w świecie, stypendia doktorskie i podoktorskie, udział w międzynarodowych konferencjach naukowych i pomoc w ich organizacji w kraju.

3). Pomoc w udoskonaleniu wyposażenia aparaturowego polskich zespołów naukowych w wyjątkowych przypadkach ich podstawowego znaczenia dla osiągnięcia wyników o wysokim poziomie użyteczności

Każdy ofiarodawca sponsorodawca poinformowany będzie o sposobie wykorzystania jego dotacji, a w każdym wytworzonym dobru podane będą dane sponsora, który przyczynił się do jego realizacji.